Thứ Tư, 16 tháng 4, 2014

[Văn hóa-Báo Người cao tuổi] - Lễ hội thờ Quốc tổ Lạc Long Quân được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia

Tục truyền rằng, sau khi chia tay với Quốc mẫu Âu Cơ, Quốc tổ Lạc Long Quân cùng 50 người con xuôi xuống Nam Hải. Đến vùng đất Bảo Cựu thuộc Đỗ Động Giang, Quốc tổ Lạc Long Quân dừng chân đóng đại ban doanh, lập ấp và sinh sống tại đây. Vùng đất ấy nay là làng Bình Đà, xã Bình Minh, huyện Thanh Oai, Hà Nội. Để ghi nhớ công ơn to lớn của Ngài, người dân lập đền thờ quanh năm hương khói.

Đền thờ Đức Quốc tổ xa xưa có tên là Đình Nội, đến năm 1077 đổi là Đền Nội. Trải hàng nghìn năm, qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử, đền thờ đã nhiều lần được trùng tu. Năm 2009, nhân dịp Đại lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đền Nội được đầu tư phục dựng quy mô, trở thành Di tích Lịch sử – Văn hóa có sức hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Quần thể Di tích Đền Nội bao gồm Đại đình, Phương đình, Tiền Môn, Ao Sen, Giếng Ngọc, Nhà bia, Miếu Ông. Đền còn lưu giữ được nhiều đạo sắc phong qua các thời kì phong kiến, đặc biệt là bức phù điêu giá tượng vô cùng quý hiếm, được thờ trang trọng ở hậu cung, tả cảnh Quốc tổ Lạc Long Quân cùng các Lạc tướng xem đua thuyền. Tục truyền khi vua Đinh Tiên Hoàng lên ngôi đã tuyển thợ giỏi khắp nơi về làm bức phù điêu giá tượng này nhân việc xây dựng đền Thượng tại Phong Châu để thờ các Vua Hùng. Trong suốt chiều dài lịch sử, bức giá tượng cực quý hiếm này được người dân thay nhau lưu giữ và bảo tồn gần như nguyên vẹn cả về kích thước lẫn nội dung. Bức giá tượng cũng được di chuyển đi rất nhiều nơi nhằm chống lại sự tàn phá của chiến tranh và các thế lực ngoại bang. Cuối cùng, nó được bảo quản tại đền Nội cho đến ngày nay.

Lễ hội đền thờ Quốc tổ Lạc Long Quân ở làng Bình Đà được tổ chức từ mùng Bốn đến mùng Sáu tháng Ba âm lịch hằng năm. Ngoài những lễ cúng tế mang đặc trưng của dân cư nông nghiệp đồng bằng Bắc Bộ như lễ tế trâu, tế bò, tế lợn đen… còn có lễ rước Bánh Thánh (tục hèm) là đặc sắc nhất. Bánh Thánh (Bánh Vía) được Trưởng chi họ Nguyễn Văn ở Xóm Chùa làm hằng năm. Cách làm bánh giữ bí mật, Trưởng chi họ này chỉ truyền lại cho con trai cả khi ông không thể làm được nữa. Dụng cụ làm bánh mỗi năm phải mới. Chiều mùng Năm tháng Ba người làm Bánh Thánh trai giới sạch sẽ mang toàn bộ dụng cụ vào đền làm bánh. Bánh làm xong bày lên hành lễ theo lễ “tế mật”. Theo các cụ cao niên trong làng thì người làm bánh Thánh có thể nhìn màu sắc của bánh mà biết được “vận” làm ăn của dân làng trong năm. Nghi thức rước Bánh Thánh cử hành vào khoảng giờ Thìn ngày chính hội (mùng Sáu tháng Ba). Bánh để trong đài đậy kín rước qua cầu Thiên Quan tới Giếng Ngọc (tương truyền giếng có long mạch thông với Thủy Cung, nơi Đức Quốc tổ Lạc Long Quân tọa ngự). Sau khi đọc thần chú, chủ tế thả bánh xuống nước. Lễ rước kết thúc bằng một số nghi lễ tôn giáo khác.

Ngày 5/4/2014, Lễ hội thờ Quốc tổ Lạc Long Quân được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là niềm vinh dự lớn không chỉ của dân làng Bình Đà mà của cả nhân dân huyện Thanh Oai, TP Hà Nội. Lễ hội thờ Quốc tổ Lạc Long Quân hàm chứa một loạt các biểu tượng văn hóa hình thành nên hệ biểu tượng văn hóa Việt Nam, khơi gợi truyền thống uống nước nhớ nguồn, yêu quê hương, đất nước, biết tri ân, kính trọng người có công với dân, với nước

Mạnh Quân


0 nhận xét:

Đăng nhận xét